Το Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Βενέτικος Ποταμός – Πέτρινα Γεφύρια– Μνημεία Λαϊκού Πολιτισμού» παρουσιάζεται από Κ.Π.Ε. Θεοδώρου Ζιάκα (πλέον Κ.Ε.ΠΕ.Α Γρεβενών) από τη σχολική χρονιά 2006 – 2007 και συνιστά ένα συνδυασμό των δύο προγραμμάτων «Βενέτικος Ποταμός» και «Πέτρινα Γεφύρια στο Βενέτικο Ποταμό – Μνημεία Λαϊκού Πολιτισμού». Απευθύνεται κυρίως (αλλά όχι απαραίτητα) σε σχολεία που επιθυμούν να επισκεφτούν το Κ.Ε.Π.Ε.Α/Κ.Π.Ε. Γρεβενών σε πολυήμερα προγράμματα (2 – 3 ημερών).
Σε όλη του τη διαδρομή μέσα από τη Γρεβενιώτικη Πίνδο ο Βενέτικος ποταμός, με τα δεκατρία (13) από τα συνολικά δεκαεννέα (19) γεφύρια που σώζονται στην Περιφερειακή Ενότητα Γρεβενών, περνά από φαράγγια και απείρου κάλλους και φυσικές ομορφιές, οι οποίες αν δεν υπήρχαν τα γεφύρια αυτά δύσκολα θα τις γευόταν ο επισκέπτης. Ανάμεσα στις δραστηριότητές του το πρόγραμμα περιλαμβάνει ενδεικτικά:
α) Παρουσίαση (θεωρητικό μέρος) – αρχικά μία σύντομη ενημέρωση για τα επιμέρους χαρακτηριστικά και τους παράγοντες που διαμορφώνουν τη ζωή του Βενέτικου Ποταμού, όπως οι πηγές, η βλάστηση, οι λεκάνες απορροής, τη χρησιμότητά του Βενέτικου για την ευρύτερη περιοχή. Στη συνέχεια ακολουθεί εκτενής γνωριμία με τα πέτρινα γεφύρια του Βενέτικου και τα επιμέρους χαρακτηριστικά των γεφυριών, όπως πλήθος τόξων, μήκος, ύψος μεγαλύτερης καμάρας, χρηματοδότες έργου, πρωτομάστορες κ.α.
β) Επίσκεψη (βιωματικό μέρος) στο πεδίο στις όχθες του ποταμού Βενέτικου και ιδιαίτερα στα Γεφύρια Σπανού (πρόσφατες σωστικές εργασίες) και Σταυροποτάμου ή στα γεφύρια του Ζιάκα και Αζίζ Αγά ή στο γεφύρι της Πορτίτσας, πολύ κοντά στις κοινότητες Ζιάκα και Τρικώμου και Σπηλαίου Γρεβενών αντίστοιχα. Οι δραστηριότητες του πεδίου στηρίζονται στην οικολογική περιήγηση, την παρατήρηση, τη συλλογή στοιχείων, την καταγραφή δεδομένων τόσο για τον Βενέτικο ποταμό (παρόχθια χλωρίδα, πανίδα – ιχθυοπανίδα κλπ) όσο και για τα πέτρινα γεφύρια του. Έμφαση αποδίδεται κυρίως στη σχέση των πέτρινων γεφυριών με την τοπική ιστορία και οικονομία, το φυσικό περιβάλλον (εκτεταμένο υδάτινο δίκτυο της περιοχής) και την ποικιλομορφία της ζωής.
γ) Παιχνίδι ρόλων που έχει προσαρμοστεί στα δεδομένα και τις ιδιαιτερότητες της περιοχής, με ιδιαίτερη έμφαση σε ζητήματα συνύπαρξης της περιβαλλοντικής συνείδησης και της ανάπτυξης της κοινωνίας και της τοπικής οικονομίας (αειφορία). Επιπρόσθετα, δίνεται η δυνατότητα στους μαθητές να ανακαλύψουν την παρουσία των πέτρινων γεφυριών μας μέσα από το σύγχρονο ψηφιακό γεφύρι επικοινωνίας, το Διαδίκτυο, και ειδικότερα μέσα από την ενότητα δραστηριοτήτων του Κ.Ε.ΠΕΑ Γρεβενών με θέμα: «Τα πετρογέφυρα μέσα από το Διαδίκτυο», σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς στα εργαστήρια πληροφορικής, αμέσως μετά την επιστροφή τους στη σχολική τους μονάδα.
δ) Στους συμμετέχοντες δίνεται προαιρετικά η δυνατότητα, εφόσον το επιθυμούν: α) να συνδυάσουν το πρόγραμμα με επίσκεψη είτε στα Μαστοροχώρια των Γρεβενών είτε στην γειτονική κοινότητα του Σπηλαίου Γρεβενών και στο Μοναστήρι της Παναγίας, όπου και παρουσιάζονται τα ιστορικά και πολιτιστικά στοιχεία της Μονής και της κοινότητας, β) να συμμετέχουν, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, στην εκτέλεση πειραμάτων για τον έλεγχο της ποιότητας του νερού του Βενέτικου ποταμού (κυρίως για παιδιά μεγαλύτερων τάξεων Γυμνασίου – Λυκείου) και γ) να συνδυάσουν το πρόγραμμα με επίσκεψη – γνωριμία σε ορισμένα από τα έξι (6) γεφύρια άλλων παραποτάμων του Αλιάκμονα. Προαιρετική επίσκεψη ή ιδιαίτερη αναφορά μπορεί να γίνει και σε δύο (2) ακόμη γεφύρια, που δεν υπάρχουν πια, το γεφύρι του Πασά στον Αλιάκμονα και το γεφύρι στο Ελευθεροχώρι, σε μία προσπάθεια να αναγνωριστεί η ιδιαίτερη ιστορική αξία, η σπουδαιότητά τους αλλά και η ανάγκη ανακατασκευής τους, όπου αυτή είναι δυνατή.
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε μαθητές/τριες Γ’-ΣΤ’ Δημοτικού, Γυμνασίου, Γενικού Λυκείου, ΕΠΑ.Λ. και Σ.Δ.Ε..
Σύνδεση του εκπαιδευτικού προγράμματος με τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών:
Στόχος 3. Καλή Υγεία και Ευημερία,
Στόχος 4. Ποιοτική Εκπαίδευση,
Στόχος 6. Καθαρό νερό και αποχέτευση,
Στόχος 11. Βιώσιμες πόλεις και κοινότητες,
Στόχος 14. Ζωή στο νερό,
Στόχος 17. Συνεργασία για τους στόχους
Σύνδεση Προγράμματος με Τοπική Ιστορία – Γεωγραφία
Εκδόσεις του ΚΕΠΕΑ/ΚΠΕ Γρεβενών για το πρόγραμμα: